Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są bezpośrednio związane z rynkami finansowymi. Zrozumienie ich podziału i charakteru uzależnione jest jednak od przyjętej perspektywy – np. ujęcia rachunkowego lub inwestycyjnego. Pojęcie instrumentu finansowego jest też podstawowym pojęciem z zakresu nauk o ekonomii.
Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są mocno zróżnicowane. Polskie prawo określa je w dwóch dokumentach: Ustawie o rachunkowości i Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Do najpopularniejszych instrumentów finansowych zaliczyć można papiery wartościowe (akcje), dłużne papiery wartościowe (obligacje), prawa poboru, warranty czy też zbywalne certyfikaty inwestycyjne o innym charakterze.

Instrumenty finansowe z perspektywy rachunkowości. Rodzaje, klasyfikacja i popularność

Co to są instrumenty finansowe? Zgodnie z polską Ustawą o rachunkowości instrumentami finansowymi są wszystkie kontrakty, które wywołują powstanie aktywów finansowych u jednej strony i zobowiązania finansowego lub instrumentów kapitałowych u drugiej strony kontraktu. Instrumenty mają charakter warunkowy, co oznacza, że zawarcie kontraktu zawsze musi mieć swoją konsekwencję – wykonanie praw lub zobowiązań ma charakter obligatoryjny.

Instrumenty finansowe nieodłącznie związane są z pojęciem rynku oraz gospodarki rynkowej. Pod tym względem dostrzegalna jest znaczna profesjonalizacja rynków finansowych, a jednocześnie wypieranie indywidualnych uczestników przez „profesjonalnych” graczy (np. funduszy inwestycyjnych, funduszy hedgingowych, konsorcjów kapitałowych). Świadczą o tym statystyki dotyczące uczestnictwa obywateli państw Unii Europejskiej na rynkach finansowych – np. poprzez zakup akcji lub obligacji. Dostrzega się, że coraz mniej osób, które nie są zawodowo związane z rynkami finansowymi, posiada instrumenty finansowe.

Instrumenty finansowe z perspektywy kapitałowej – klasyfikacja

Zauważalna jest różnica pomiędzy pojęciem instrumentu kapitałowego w Ustawie o rachunkowości, a sprecyzowanym jego znaczeniem wynikającym z Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ta ostatnia ustawa dokonuje następującej klasyfikacji, wyróżniając takie rodzaje instrumentów finansowych:

  • instrumenty rynku pieniężnego,
  • kontrakty terminowe (futures), kontrakty forward, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe, swapy indeksowe,
  • tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych (call, put), opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na indeksy giełdowe,
  • prawa majątkowe o cenie uzależnionej od wartości rzeczy, których dotyczą,
  • inne instrumenty finansowe.

Co więcej, instrumenty finansowe można także podzielić ze względu na ich złożoność i kryterium genetyczne (określające to, w jaki sposób powstały). Na tej płaszczyźnie można wskazać instrumenty finansowe:

  • pierwotne,
  • pochodne (zwane derywatami),
  • złożone.

Instrumenty pierwotne charakteryzuje fakt, że ich wartość nabywcza jest znana, choć zmienia się w czasie. Podobnie, jak wszystkie inne rodzaje instrumentów, mogą występować w formie pieniężnej lub niepieniężnej. Przykładami mogą być akcje, obligacje korporacyjne, obligacje skarbowe.

Pochodne instrumenty finansowe z kolei mają wartość, która uzależniona jest od wartości instrumentu bazowego, na którym są oparte. Przykładowo, giełdowe kontrakty typu futures na indeks WIG20 odzwierciedlają w sposób rynkowy wartość indeksu WIG20 (choć mogą zdarzać się anomalie wśród inwestorów), jednak kontrakt sam w sobie (FWIG20) nie jest samym indeksem – jest na nim oparty. Z tego powodu właśnie tego typu instrumenty określa się mianem „pochodnych”.

Jak zacząć grać na giełdzie? Sprawdź aktualne konta maklerskie i wybierz najlepszy rachunek do inwestowania.

Ostatni typ instrumentów finansowych, zgodnie z powyższą klasyfikacją, to instrumenty złożone. Występują one najrzadziej. Do tej grupy zalicza się takie instrumenty, które bazują jednocześnie na dwóch instrumentach pierwotnych lub jednym pierwotnym i jednym pochodnym.

Powiązane artykuły

Na co zwrócić uwagę, wybierając produkt bankowy? Jak poradzić sobie w stresowych sytuacjach związanych z finansami osobistymi? Jak oszczędzać? Odpowiemy na każde pytanie dotyczące finansów i bankowości!
Szybka pożyczka w 15 minut bez zaświadczeń – kto i gdzie może uzyskać?
Pożyczki na 60 dni – gdzie znajdziesz szybkie i tanie chwilówki na 2 miesiące?
Pożyczka bez baz – gdzie można dostać?

Pożyczka bez baz – gdzie można dostać?

Potrzebujesz dodatkowych środków, ale niestety masz inne zadłużenia i...

więcej

Podatek od pożyczki prywatnej – kiedy trzeba zapłacić PCC?

Podatek od pożyczki prywatnej – kiedy trzeba zapłacić PCC?

Potrzebujesz gotówki, ale nie chcesz lub nie możesz ubiegać...

więcej

Pożyczki w weekend – czyli gdzie można dostać dodatkowe finansowanie w sobotę i niedzielę?
Które marki produktów spożywczych są w polskich rękach?

Które marki produktów spożywczych są w polskich rękach?

W czasach pandemii, gdy polska gospodarka ma się nie...

więcej

Jak szybko zarobić pieniądze?

Jak szybko zarobić pieniądze?

Wypłata dopiero za kilkanaście dni, a Ty potrzebujesz pilnie...

więcej

Ile musisz pracować, by spłacić swój kredyt hipoteczny?

Ile musisz pracować, by spłacić swój kredyt hipoteczny?

Wybierasz własne mieszkanie, zazwyczaj zaciągasz na nie kredyt hipoteczny...

więcej

Pożyczka dla studenta – kiedy i kto może z niej skorzystać

Pożyczka dla studenta – kiedy i kto może z niej skorzystać

Pójście na studia wiąże się z niemałymi wydatkami. Opłata...

więcej

Jakie mieszkanie można kupić za pół miliona złotych w największych miastach w Polsce?
Jakie są limity przelewów w bankach i jak je zmienić?

Jakie są limity przelewów w bankach i jak je zmienić?

Chcesz wykonać przelew na większą kwotę i okazuje się,...

więcej

Jak duże jest Dino Polska?

Jak duże jest Dino Polska?

Rok 2020 dla większości firm był trudnym czasem. Jednak...

więcej

Podsumowanie 2020 roku: jaki był to rok z perspektywy finansowej?

Podsumowanie 2020 roku: jaki był to rok z perspektywy finansowej?

Koniec roku to czas podsumowań. 2020 był rokiem, który...

więcej

Black Friday 2020 – gdzie szukać okazji?

Black Friday 2020 – gdzie szukać okazji?

Black Friday to zakupowy zwyczaj, który przyszedł do nas...

więcej

Black Friday czy Fake Friday – czy warto kupować podczas święta zakupów?

Black Friday czy Fake Friday – czy warto kupować podczas święta zakupów?

Szaleństwo zakupowe podczas Black Week to norma. Tegoroczny Black...

więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *