Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są bezpośrednio związane z rynkami finansowymi. Zrozumienie ich podziału i charakteru uzależnione jest jednak od przyjętej perspektywy – np. ujęcia rachunkowego lub inwestycyjnego. Pojęcie instrumentu finansowego jest też podstawowym pojęciem z zakresu nauk o ekonomii.
Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są mocno zróżnicowane. Polskie prawo określa je w dwóch dokumentach: Ustawie o rachunkowości i Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Do najpopularniejszych instrumentów finansowych zaliczyć można papiery wartościowe (akcje), dłużne papiery wartościowe (obligacje), prawa poboru, warranty czy też zbywalne certyfikaty inwestycyjne o innym charakterze.

Instrumenty finansowe z perspektywy rachunkowości. Rodzaje, klasyfikacja i popularność

Co to są instrumenty finansowe? Zgodnie z polską Ustawą o rachunkowości instrumentami finansowymi są wszystkie kontrakty, które wywołują powstanie aktywów finansowych u jednej strony i zobowiązania finansowego lub instrumentów kapitałowych u drugiej strony kontraktu. Instrumenty mają charakter warunkowy, co oznacza, że zawarcie kontraktu zawsze musi mieć swoją konsekwencję – wykonanie praw lub zobowiązań ma charakter obligatoryjny.

Instrumenty finansowe nieodłącznie związane są z pojęciem rynku oraz gospodarki rynkowej. Pod tym względem dostrzegalna jest znaczna profesjonalizacja rynków finansowych, a jednocześnie wypieranie indywidualnych uczestników przez „profesjonalnych” graczy (np. funduszy inwestycyjnych, funduszy hedgingowych, konsorcjów kapitałowych). Świadczą o tym statystyki dotyczące uczestnictwa obywateli państw Unii Europejskiej na rynkach finansowych – np. poprzez zakup akcji lub obligacji. Dostrzega się, że coraz mniej osób, które nie są zawodowo związane z rynkami finansowymi, posiada instrumenty finansowe.

Instrumenty finansowe z perspektywy kapitałowej – klasyfikacja

Zauważalna jest różnica pomiędzy pojęciem instrumentu kapitałowego w Ustawie o rachunkowości, a sprecyzowanym jego znaczeniem wynikającym z Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ta ostatnia ustawa dokonuje następującej klasyfikacji, wyróżniając takie rodzaje instrumentów finansowych:

  • instrumenty rynku pieniężnego,
  • kontrakty terminowe (futures), kontrakty forward, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe, swapy indeksowe,
  • tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych (call, put), opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na indeksy giełdowe,
  • prawa majątkowe o cenie uzależnionej od wartości rzeczy, których dotyczą,
  • inne instrumenty finansowe.

Co więcej, instrumenty finansowe można także podzielić ze względu na ich złożoność i kryterium genetyczne (określające to, w jaki sposób powstały). Na tej płaszczyźnie można wskazać instrumenty finansowe:

  • pierwotne,
  • pochodne (zwane derywatami),
  • złożone.

Instrumenty pierwotne charakteryzuje fakt, że ich wartość nabywcza jest znana, choć zmienia się w czasie. Podobnie, jak wszystkie inne rodzaje instrumentów, mogą występować w formie pieniężnej lub niepieniężnej. Przykładami mogą być akcje, obligacje korporacyjne, obligacje skarbowe.

Pochodne instrumenty finansowe z kolei mają wartość, która uzależniona jest od wartości instrumentu bazowego, na którym są oparte. Przykładowo, giełdowe kontrakty typu futures na indeks WIG20 odzwierciedlają w sposób rynkowy wartość indeksu WIG20 (choć mogą zdarzać się anomalie wśród inwestorów), jednak kontrakt sam w sobie (FWIG20) nie jest samym indeksem – jest na nim oparty. Z tego powodu właśnie tego typu instrumenty określa się mianem „pochodnych”.

Ostatni typ instrumentów finansowych, zgodnie z powyższą klasyfikacją, to instrumenty złożone. Występują one najrzadziej. Do tej grupy zalicza się takie instrumenty, które bazują jednocześnie na dwóch instrumentach pierwotnych lub jednym pierwotnym i jednym pochodnym.

Powiązane artykuły

Na co zwrócić uwagę, wybierając produkt bankowy? Jak poradzić sobie w stresowych sytuacjach związanych z finansami osobistymi? Jak oszczędzać? Odpowiemy na każde pytanie dotyczące finansów i bankowości!
    10 rzeczy, których nie było w poprzedniej dekadzie, a które dziś są naszą rzeczywistością

    10 rzeczy, których nie było w poprzedniej dekadzie, a które dziś są naszą rzeczywistością

    Uwielbiam noworoczne podsumowania minionych lat, szczególnie, gdy można to...

    więcej

    Prezent na roczek dla chłopca lub dziewczynki – co warto kupić?

    Prezent na roczek dla chłopca lub dziewczynki – co warto kupić?

    Szukasz prezentu na roczek dla chłopca lub dziewczynki? Pośród...

    więcej

    Thermomix – ile kosztuje i czy warto go kupić?

    Thermomix – ile kosztuje i czy warto go kupić?

    Gotuje, blenduje, sieka, uciera, miesza, waży, podgrzewa – to...

    więcej

    TOP 35 pomysłów na prezent dla taty, czyli co kupić ojcu na święta?
    Pomysły na prezent dla niego, czyli co kupić mężczyźnie, mężowi lub chłopakowi na święta?
    Co kupić mamie na święta?

    Co kupić mamie na święta?

    Ukochane osoby pragniemy obdarzać szczególnymi prezentami. Niezależnie od okazji,...

    więcej

    Pomysły na prezent dla niej czyli co kupić kobiecie, żonie lub dziewczynie na święta
    W co i jak inwestować pieniądze? – poradnik dla początkujących

    W co i jak inwestować pieniądze? – poradnik dla początkujących

    Inwestowanie na giełdzie papierów wartościowych wielu osobom może się...

    więcej

    Jak działa Twisto?

    Jak działa Twisto?

    Od pewnego czasu płacąc w internecie widzisz możliwość skorzystania...

    więcej

    Leasing konsumencki dla osób fizycznych – na samochód i nie tylko. Czy warto z niego skorzystać?
    Odwrócona hipoteka – kredyt hipoteczny, w którym to instytucja bankowa staje się kredytobiorcą

    Odwrócona hipoteka – kredyt hipoteczny, w którym to instytucja bankowa staje się kredytobiorcą

    Odwrócona hipoteka, czyli odwrócony kredyt hipoteczny, to produkt bankowy...

    więcej

    Ulga odsetkowa – kto może być beneficjentem i jak ją obliczyć? Czy ulga odsetkowa wciąż istnieje?
      Najlepsze miasta dla seniorów 2019: Opole zamyka pierwszą dziesiątkę

      Najlepsze miasta dla seniorów 2019: Opole zamyka pierwszą dziesiątkę

      Opole zajęło 10 miejsce w rankingu Najlepsze miasta dla...

      więcej

      Lakierowanie samochodu – ceny orientacyjne dla różnych wariantów. Czy warto zdecydować się na lakierowanie auta?
      Raport Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Kielce na 8 miejscu

      Raport Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Kielce na 8 miejscu

      Kielce znalazły się w pierwszej dziesiątce rankingu Najlepsze miasta...

      więcej

      Dodaj komentarz

      Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *