Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są bezpośrednio związane z rynkami finansowymi. Zrozumienie ich podziału i charakteru uzależnione jest jednak od przyjętej perspektywy – np. ujęcia rachunkowego lub inwestycyjnego. Pojęcie instrumentu finansowego jest też podstawowym pojęciem z zakresu nauk o ekonomii.
Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są mocno zróżnicowane. Polskie prawo określa je w dwóch dokumentach: Ustawie o rachunkowości i Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Do najpopularniejszych instrumentów finansowych zaliczyć można papiery wartościowe (akcje), dłużne papiery wartościowe (obligacje), prawa poboru, warranty czy też zbywalne certyfikaty inwestycyjne o innym charakterze.

Instrumenty finansowe z perspektywy rachunkowości. Rodzaje, klasyfikacja i popularność

Co to są instrumenty finansowe? Zgodnie z polską Ustawą o rachunkowości instrumentami finansowymi są wszystkie kontrakty, które wywołują powstanie aktywów finansowych u jednej strony i zobowiązania finansowego lub instrumentów kapitałowych u drugiej strony kontraktu. Instrumenty mają charakter warunkowy, co oznacza, że zawarcie kontraktu zawsze musi mieć swoją konsekwencję – wykonanie praw lub zobowiązań ma charakter obligatoryjny.

Instrumenty finansowe nieodłącznie związane są z pojęciem rynku oraz gospodarki rynkowej. Pod tym względem dostrzegalna jest znaczna profesjonalizacja rynków finansowych, a jednocześnie wypieranie indywidualnych uczestników przez „profesjonalnych” graczy (np. funduszy inwestycyjnych, funduszy hedgingowych, konsorcjów kapitałowych). Świadczą o tym statystyki dotyczące uczestnictwa obywateli państw Unii Europejskiej na rynkach finansowych – np. poprzez zakup akcji lub obligacji. Dostrzega się, że coraz mniej osób, które nie są zawodowo związane z rynkami finansowymi, posiada instrumenty finansowe.

Instrumenty finansowe z perspektywy kapitałowej – klasyfikacja

Zauważalna jest różnica pomiędzy pojęciem instrumentu kapitałowego w Ustawie o rachunkowości, a sprecyzowanym jego znaczeniem wynikającym z Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ta ostatnia ustawa dokonuje następującej klasyfikacji, wyróżniając takie rodzaje instrumentów finansowych:

  • instrumenty rynku pieniężnego,
  • kontrakty terminowe (futures), kontrakty forward, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe, swapy indeksowe,
  • tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych (call, put), opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na indeksy giełdowe,
  • prawa majątkowe o cenie uzależnionej od wartości rzeczy, których dotyczą,
  • inne instrumenty finansowe.

Co więcej, instrumenty finansowe można także podzielić ze względu na ich złożoność i kryterium genetyczne (określające to, w jaki sposób powstały). Na tej płaszczyźnie można wskazać instrumenty finansowe:

  • pierwotne,
  • pochodne (zwane derywatami),
  • złożone.

Instrumenty pierwotne charakteryzuje fakt, że ich wartość nabywcza jest znana, choć zmienia się w czasie. Podobnie, jak wszystkie inne rodzaje instrumentów, mogą występować w formie pieniężnej lub niepieniężnej. Przykładami mogą być akcje, obligacje korporacyjne, obligacje skarbowe.

Pochodne instrumenty finansowe z kolei mają wartość, która uzależniona jest od wartości instrumentu bazowego, na którym są oparte. Przykładowo, giełdowe kontrakty typu futures na indeks WIG20 odzwierciedlają w sposób rynkowy wartość indeksu WIG20 (choć mogą zdarzać się anomalie wśród inwestorów), jednak kontrakt sam w sobie (FWIG20) nie jest samym indeksem – jest na nim oparty. Z tego powodu właśnie tego typu instrumenty określa się mianem „pochodnych”.

Ostatni typ instrumentów finansowych, zgodnie z powyższą klasyfikacją, to instrumenty złożone. Występują one najrzadziej. Do tej grupy zalicza się takie instrumenty, które bazują jednocześnie na dwóch instrumentach pierwotnych lub jednym pierwotnym i jednym pochodnym.

Powiązane artykuły

Na co zwrócić uwagę, wybierając produkt bankowy? Jak poradzić sobie w stresowych sytuacjach związanych z finansami osobistymi? Jak oszczędzać? Odpowiemy na każde pytanie dotyczące finansów i bankowości!
    Najlepsze miasta dla seniorów 2019: Opole zamyka pierwszą dziesiątkę

    Najlepsze miasta dla seniorów 2019: Opole zamyka pierwszą dziesiątkę

    Opole zajęło 10 miejsce w rankingu Najlepsze miasta dla...

    więcej

    Raport Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Kielce na 8 miejscu

    Raport Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Kielce na 8 miejscu

    Kielce znalazły się w pierwszej dziesiątce rankingu Najlepsze miasta...

    więcej

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Wrocław na 7 miejscu

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Wrocław na 7 miejscu

    „Wrocław miastem mądrym, pięknym, zasobnym – miastem, które jednoczy...

    więcej

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Olsztyn w pierwszej piątce

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Olsztyn w pierwszej piątce

    Olsztyn w rankingu Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019 zajął...

    więcej

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Toruń tuż za podium

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Toruń tuż za podium

    Drugie co do wielkości miasto województwa kujawsko-pomorskiego wypadło bardzo...

    więcej

    Jak bezpiecznie robić zakupy na AliExpress?

    Jak bezpiecznie robić zakupy na AliExpress?

    AliExpress nazywane często jest “chińskim Allegro”. Z jednej strony...

    więcej

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Poznań liderem!

    Ranking Najlepsze Miasta dla Seniorów 2019: Poznań liderem!

    Poznań zajął pierwsze miejsce w rankingu Najlepsze Miasta dla...

    więcej

    Black Friday – gdzie szukać okazji?

    Black Friday – gdzie szukać okazji?

    Black Friday to zakupowy zwyczaj, który przyszedł do nas...

    więcej

    Raport Najlepsze miasta dla seniorów 2019

    Raport Najlepsze miasta dla seniorów 2019

    Nasze społeczeństwo starzeje się. Według danych GUS w 2018...

    więcej

    Ile kosztuje rozwód, jak długo trwa i co warto wiedzieć, przed złożeniem pozwu?

    Ile kosztuje rozwód, jak długo trwa i co warto wiedzieć, przed złożeniem pozwu?

    Do decyzji o rozwodzie jedni dojrzewają latami, inni podejmują...

    więcej

    Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

    Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

    Instrumenty finansowe są bezpośrednio związane z rynkami finansowymi. Zrozumienie...

    więcej

    Podpis elektroniczny – zwykły i kwalifikowany. Jak działa i dlaczego warto go mieć?

    Podpis elektroniczny – zwykły i kwalifikowany. Jak działa i dlaczego warto go mieć?

    Podpis elektroniczny to skuteczne narzędzie umożliwiające wiele czynności za...

    więcej

      15 najbardziej klimatycznych kawiarni w Warszawie

      15 najbardziej klimatycznych kawiarni w Warszawie

      Dzień bez kawy to dla Ciebie dzień stracony? Nie...

      więcej

      Zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach – co powinno zawierać? Sytuacje, w których trzeba je dostarczyć
      Leasing operacyjny a finansowy – jakie są różnice i który jest korzystniejszy?

      Leasing operacyjny a finansowy – jakie są różnice i który jest korzystniejszy?

      Leasing operacyjny i leasing finansowy są rozwiązaniami skierowanymi przede...

      więcej

      Dodaj komentarz

      Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *