Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są bezpośrednio związane z rynkami finansowymi. Zrozumienie ich podziału i charakteru uzależnione jest jednak od przyjętej perspektywy – np. ujęcia rachunkowego lub inwestycyjnego. Pojęcie instrumentu finansowego jest też podstawowym pojęciem z zakresu nauk o ekonomii.
Instrumenty finansowe i ich rodzaje – klasyfikacja instrumentów i rynków

Instrumenty finansowe są mocno zróżnicowane. Polskie prawo określa je w dwóch dokumentach: Ustawie o rachunkowości i Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Do najpopularniejszych instrumentów finansowych zaliczyć można papiery wartościowe (akcje), dłużne papiery wartościowe (obligacje), prawa poboru, warranty czy też zbywalne certyfikaty inwestycyjne o innym charakterze.

Instrumenty finansowe z perspektywy rachunkowości. Rodzaje, klasyfikacja i popularność

Co to są instrumenty finansowe? Zgodnie z polską Ustawą o rachunkowości instrumentami finansowymi są wszystkie kontrakty, które wywołują powstanie aktywów finansowych u jednej strony i zobowiązania finansowego lub instrumentów kapitałowych u drugiej strony kontraktu. Instrumenty mają charakter warunkowy, co oznacza, że zawarcie kontraktu zawsze musi mieć swoją konsekwencję – wykonanie praw lub zobowiązań ma charakter obligatoryjny.

Instrumenty finansowe nieodłącznie związane są z pojęciem rynku oraz gospodarki rynkowej. Pod tym względem dostrzegalna jest znaczna profesjonalizacja rynków finansowych, a jednocześnie wypieranie indywidualnych uczestników przez „profesjonalnych” graczy (np. funduszy inwestycyjnych, funduszy hedgingowych, konsorcjów kapitałowych). Świadczą o tym statystyki dotyczące uczestnictwa obywateli państw Unii Europejskiej na rynkach finansowych – np. poprzez zakup akcji lub obligacji. Dostrzega się, że coraz mniej osób, które nie są zawodowo związane z rynkami finansowymi, posiada instrumenty finansowe.

Instrumenty finansowe z perspektywy kapitałowej – klasyfikacja

Zauważalna jest różnica pomiędzy pojęciem instrumentu kapitałowego w Ustawie o rachunkowości, a sprecyzowanym jego znaczeniem wynikającym z Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ta ostatnia ustawa dokonuje następującej klasyfikacji, wyróżniając takie rodzaje instrumentów finansowych:

  • instrumenty rynku pieniężnego,
  • kontrakty terminowe (futures), kontrakty forward, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe, swapy indeksowe,
  • tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych (call, put), opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na indeksy giełdowe,
  • prawa majątkowe o cenie uzależnionej od wartości rzeczy, których dotyczą,
  • inne instrumenty finansowe.

Co więcej, instrumenty finansowe można także podzielić ze względu na ich złożoność i kryterium genetyczne (określające to, w jaki sposób powstały). Na tej płaszczyźnie można wskazać instrumenty finansowe:

  • pierwotne,
  • pochodne (zwane derywatami),
  • złożone.

Instrumenty pierwotne charakteryzuje fakt, że ich wartość nabywcza jest znana, choć zmienia się w czasie. Podobnie, jak wszystkie inne rodzaje instrumentów, mogą występować w formie pieniężnej lub niepieniężnej. Przykładami mogą być akcje, obligacje korporacyjne, obligacje skarbowe.

Pochodne instrumenty finansowe z kolei mają wartość, która uzależniona jest od wartości instrumentu bazowego, na którym są oparte. Przykładowo, giełdowe kontrakty typu futures na indeks WIG20 odzwierciedlają w sposób rynkowy wartość indeksu WIG20 (choć mogą zdarzać się anomalie wśród inwestorów), jednak kontrakt sam w sobie (FWIG20) nie jest samym indeksem – jest na nim oparty. Z tego powodu właśnie tego typu instrumenty określa się mianem „pochodnych”.

Ostatni typ instrumentów finansowych, zgodnie z powyższą klasyfikacją, to instrumenty złożone. Występują one najrzadziej. Do tej grupy zalicza się takie instrumenty, które bazują jednocześnie na dwóch instrumentach pierwotnych lub jednym pierwotnym i jednym pochodnym.

Powiązane artykuły

Na co zwrócić uwagę, wybierając produkt bankowy? Jak poradzić sobie w stresowych sytuacjach związanych z finansami osobistymi? Jak oszczędzać? Odpowiemy na każde pytanie dotyczące finansów i bankowości!
Kto jest właścicielem najpopularniejszych mediów w Polsce

Kto jest właścicielem najpopularniejszych mediów w Polsce

Zastanawiałeś się kiedyś kto kieruje największymi mediami w Polsce?...

więcej

    Wirtualny asystent. Na czym polega ten zawód? Ile można zarobić?

    Wirtualny asystent. Na czym polega ten zawód? Ile można zarobić?

    Kiedy zakładałam własną działalność, najbardziej bałam się nie braku...

    więcej

    GearBest – jak kupować i płacić? Jakie są opinie o sklepie?

    GearBest – jak kupować i płacić? Jakie są opinie o sklepie?

    Kupowanie przez internet weszło na inny poziom, odkąd na...

    więcej

      Gdzie szukać zleceń dla freelancerów? Sprawdź najlepsze portale!

      Gdzie szukać zleceń dla freelancerów? Sprawdź najlepsze portale!

      Jedni pracują na etacie, inni prowadzą własne firmy, a...

      więcej

        Jak założyć konto całkowicie online – konto na selfie lub za pomocą wideorozmowy

        Jak założyć konto całkowicie online – konto na selfie lub za pomocą wideorozmowy

        Zakładanie i aktywacja konta całkowicie online to nowy trend...

        więcej

          Najlepsze kursy online – skorzystaj z darmowych szkoleń i zdobądź certyfikat
            Zasady i techniki negocjacji – 15 praktycznych sposobów

            Zasady i techniki negocjacji – 15 praktycznych sposobów

            Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że techniki...

            więcej

              Najbogatsze kraje świata w 2020

              Najbogatsze kraje świata w 2020

              W dobie globalnego kryzysu ekonomicznego pojawiają się w głowie...

              więcej

                Chińskie sklepy internetowe – jak i gdzie kupować z Chin?

                Chińskie sklepy internetowe – jak i gdzie kupować z Chin?

                Zakupy z domowego fotela nie są żadną nowością. Polacy...

                więcej

                  Najlepsze strony z kluczami do gier

                  Najlepsze strony z kluczami do gier

                  Kwarantanna sprzyja podejmowaniu aktywności, które dotychczas kojarzyły się bardziej...

                  więcej

                  Zwolnienie lekarskie 2020 – zasady

                  Zwolnienie lekarskie 2020 – zasady

                  Dopadła Cię choroba, masz problemy ze zdrowiem i utrudnia...

                  więcej

                    Najlepiej płatne zawody w Polsce

                    Najlepiej płatne zawody w Polsce

                    Każdy z nas marzy o pracy, która spełni jego...

                    więcej

                    Jak sprawdzić firmę czy istnieje i jest zarejestrowana?

                    Jak sprawdzić firmę czy istnieje i jest zarejestrowana?

                    Masz zamiar rozpocząć współpracę z daną firmą? W myśl...

                    więcej

                    Jak uczyć dzieci finansów?

                    Jak uczyć dzieci finansów?

                    Coraz częściej przekonujemy się, że edukacja finansowa to naprawdę...

                    więcej

                    Ile wynosi najniższa emerytura w 2020 i komu przysługuje?

                    Ile wynosi najniższa emerytura w 2020 i komu przysługuje?

                    Wiemy już, ile wyniesie najniższa emerytura w 2020 roku.1...

                    więcej

                    Dodaj komentarz

                    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *